DAN BROWN, het ultieme geheim

"Langdon en Faukman hadden vaak samen geklaagd over de teloorgang van de geschreven taal door het steeds algemener gebruik van emoticons en afkortingen. Een aanslag uitsparen door "gud" te schrijven in plaats van "good" is erger dan onbetamelijk. Het is een hemeltergend vertoon van luiheid". (p.484)

"Newton en Leibniz hadden onafhankelijk van elkaar de calculus (differentialen en integralen) uitgevonden. Darwin en Wallace waren tegelijkertijd met het idee van de evolute gekomen. Graham Bell en Elisha Grey hadden allebei een telefoon bedacht... Nu leek het erop dat Katherine Solomon en de CIA allebei hadden uitgevonden hoe ze kunstmatige neuronen konden maken. (p.562)

Commentaar : Hier kan worden toegevoegd dat Picasso en Braque los van elkaar, begin 20e eeuw, het kubisme hebben uitgevonden.

Dan BROWN, het ultieme geheim, p . 66.

"Volgens de legende had Jehoeda Löw, een invloedrijke rabbijn die leefde in de 16de eeuw, langs de oever van de Moldau uit natte klei een monster geschapen dat de taak kreeg zijn volk te beschermen". (p.66)

Commentaar : hier verwijst de auteur niet naar het parallelle verhaal uit Genesis (dat op zijn beurt teruggaat op Babylonische scheppingsverhalen) noch op "Frankensteyn" van Mary Shelley.

DAN BROWN, het ultieme geheim, p. 462

"Het concept van de van het lichaam bevrijde geest was bij lange na niet zo bizar of ongewoon als de meeste mensen dachten. ... Onderzoeken hadden overtuigend aangetoond dat stervenden een transitie doormaakten die vergezeld ging van een uittredingservaring, waarbij de geest zich losmaakte uit het lichaam en daarboven zweefde..." (p.462)

Commentaar : Deze "theorie van het non-lokale bewustzijn vinden we terug bij DESCARTES (+1650), de GRONDLEGGER VAN DE MODERNE FILOSOFIE : 

Zie BERTRAND RUSSELL, Geschiedenis van de westerse filosofie, p.592-597 :

"In de eerste plaats werd de ziel in zekere zin onafhankelijk van het lichaam, omdat ze nooit door het lichaam werd beïnvloed. Ten tweede bood zij ruimte voor het algemene beginsel dat de ene substantie niet op de andere kon inwerken. Er waren twee substanties : geest en materie, en die twee waren zo wezenlijk verschillend dat elke wisselwerking ondenkbaar bleek". 

"Ik denk dus ik ben" kent aan de geest grotere waarde toe dan aan de materie". De ziel staat dus geheel los van het lichaam. Hierdoor werd het dualisme tussen geest en materie, dat al was begonnen met Plato en dat door de christelijke filosofie verder was uitgewerkt, tot volledige ontplooiing gebracht". 

Dan Brown, Het ultieme geheim, p.429 : "Lees het boek (van Katherine Solomon) waarvan de CIA niet wil dat je het leest..."  

Commentaar:

naast Descartes is Umberto Eco's "De naam van de roos" de grote afwezige. 

Ook hier wordt elke monnik vermoord die het tweede boek van Aristoteles probeert te lezen. 

Auteur Aristoteles is bij Brown Katherine Solomon, onderzoeker William van Baskerville is Robert Langdon, het boek van Aristoteles (of Jezus nu arm was of niet) werd verboden door moordenaar Jorge, bij Brown door de CIAers Judd en Finch. 

JASON ROBERTS , Al wat leeft (uigeverij Hollands diep)

 

Linnaeus schreef geen erotische literatuur maar stelde een nieuw systeem voor om planten te classificeren. Hier kwam de nadruk van Linnaeus op copulatie om de hoek kijken. Seks, zo stelde hij was "de grote overeenkomst tussen planten en dieren, waarmee ze allebei hun soorten voortplantten". Linnaeus was niet de eerste die de gelijkenis tussen bloemen en genitaliën was opgevallen. Het was algemeen bekend dat de meeldraden van bloemen er mannelijk uitzagen en de stampers vrouwelijk... Als de meeldraden zich gebundeld oprichtten, dan impliceerde dat "echtgenoten als broers". (p.63-65)

De grondbeginselen van het seksueel systeem worden op eenvoudig te onthouden wijze in nummer 145 gecomprimeerd tot : "de bloemkelk is de slaapkamer, de bloemkroon is het gordijn, de helmdraden zijn de slagaders naar de zaadbal, de helmknoppen zijn de zaadballen, het stuifmeel is het sperma, het stempel is de schaamspleet,de stijl is de vagina". (p.189)

DAVID VERGAUWEN, Mozart, de muziek, de mens, de vrijmetselaar, uitg. Ertsberg, p.402, 403

"In juni 1770 bezocht Leopold Mozart in gezelschap van zijn veertienjarige zoon de opgravingen in Pompeï. Moeder Mozart en zus Nannerl waren in Salzburg gebleven vanwege de te hoge reiskosten. De steden van de Vesuvius waren sinds enige tijd een attractie voor gecultiveerde reizigers die Napels bezochten. Wat de jonge Mozart vond van Pompeï en hoe hij die indrukken verwerkte is helaas onbekend. De opgraving van 1766 had enkele spectaculaire resultaten opgeleverd, waarvan de voornaamste de ontdekking van een gehelleniseerde Egyptische tempel, gewijd aan de godin Isis. De vijftienjarige Mozart moet deze tempel zeker hebben bezocht. In de Isistempel werd tijdens de opgravingscampagne van 1766 ook een prachtig fresco ontdekt dat het festival van Isis voorstelt. Het is de voornaamste iconografische bron over de mysteriën van Isis. Of Mozart dit kunstwerk, tegenwoordig een topstuk in het archeologisch van Napels, ook daadwerkelijk zelf heeft gezien, weten we niet, maar zelfs al had hij het gezien, dan nog zou het moeilijk zijn gebleken voor hem om werkelijk te bevatten waar hij precies stond naar te kijken."

Daniel Dewaele, Ontwakend Jodendom

 

Het

epos dateert uit de twaalfde eeuw voor chr., en werd aangetroffen in de koninklijke bibliotheek van Assurbanipal (r.669-630) in Ninive. Het spijkerschrift werd in de 19de eeuw ontcijferd, en tot consternatie van velen las men hier een versie van het bijbelverhaal over Noah. Nu vertelt een zekere

U-napistjim aan Gilgamesh hoe de goden hadden besloten een vloed te zenden om de mensheid te vernietigen.  De god Ea verwittigde Ut-napistjim daarvan, zodat die in een boot gered werd, samen met zijn familie en dieren. Aan de oorsprong van dit werk liggen enkele Sumerische verhalen over Gilgamesh, gevolgd door Babylonische versies, vanaf 1800 voor Chr.  (p.414)

Het was eind 1872 toen de Engelse George Smith de ontdekking wereldkundig maakte van een Babylonische versie van het bijbelse zondvloedverhaal. "De bijbel is eigenlijk

een kopie", blokletterden de kranten. Het was een hele sensatie, de christenheid was geschokt. Er waren opvallend veel overeenkomsten tussen het bijbelse en Mesopotamische zondvloedverhaal. Een god die opdracht geeft tot een zondvloed, een mens die door een andere god opdracht krijgt een boot te bouwen om zijn gezin en dieren te redden, de vloed zelf, het stranden op een bergtop,...   Er was geen twijfel aan dat het Babylonische verhaal het bijbelse had geïnspireerd.     (p.420)

TOMMY WIERINGA, Nirvana

 

HOLLANDS GLORIE :

"Dit land heeft weer kleur op de wangen nodig, Hugo. We steunen hem (=Baudet) in zijn missie om onze nationale identiteit terug te veroveren. We hoeven ons niet voor onszelf te schamen, voor de koloniale tijd niet en voor onze tradities niet - er is zoveel om trots op te zijn. We zijn verzwakt, Hugo, verzwakt en overbevolkt. Wat is er gebeurd met dat land van dappere kerels die oceanen overstaken om nieuwe gebieden te ontdekken en nieuwe producten te halen en terugkwamen met verhalen en dingen die we hier nog nooit hadden gezien ? Die mentaliteit, weg. Onze hele geschiedenis wordt herschreven. In plaats van trots te zijn maken we overal excuses voor". (p.322)

Commentaar van de auteur 3 pagina's verder : "...nieuwe generatie, dezelfde fascistoïde tendensen"

ZEINAB BADAWI "Afrika. Een Afrikaanse geschiedenis.

 

"Begin veertiende eeuw werd Augustinus heilig verklaard en hij wordt nu door Rooms-katholieken en protestanten als een Afrikaanse heilige beschouwd en misschien wel de grootste christelijke denker na Paulus. Augustinus had grote kritiek op de slavernij, maar wordt in de westerse kunst vaak afgebeeld als een witte Europeaan.

De Sint-Augustinusbasiliek die in 1900 in Hippo, nu Annaba in Algerije, in gebruik werd genomen, is gebouwd op een heuvel die over de Middellandse Zee uitkijkt. Het is een groot monument met verschillende koepels en schitterende glas-in-lood ramen met weelderige tuinen eromheen. Ik bezocht de kerk waar op dat moment pastoor Tshibandu uit de Democratische Republiek Congo voorging. Met veel enthousiasme vertelde hij dat hij als Afrikaan trots was dat zo'n geweldig christen als Augustinus afkomstig was uit Afrika." (p.128)

BRUCE GORDON, De Bijbel, een wereldgeschiedenis.

 

"Geen enkel ander boek biedt zo'n alomvattende visie op de mensheid vanaf het moment van de schepping tot het einde der tijden. Toch verbijstert en verwart het. Waar anders kun je de gekwelde pijn van de Psalmen of de erotische passie van het Hooglied vinden, vermengd met de bloedige slachtpartijen van Numeri en Jozua ? 

Welk ander boek zou van ons verlangen te geloven dat de God die duizenden in toorn neersloeg en het offeren van ontelbare dieren eiste dezelfde God was die met prostituees at en predikte dat de zachtmoedigen de aarde zullen beërven ? 

Zelfs vroege christenen vroegen zich af of de God van het Oude en Nieuwe Testament dezelfde godheid was. "  (p.11)

YUVAL NOAH HARARI "Nexus"

 

"Een nog extremer voorbeeld is Jezus. ...dat het onmogelijk is om nog iets over de historische persoon te achterhalen. In de ogen van miljoenen vrome christenen is het zelfs heiligschennis om alleen al de mogelijkheid te opperen dat de echte persoon verschilt van het verhaal. Voor zover we weten was de echte Jezus een doorsnee Joodse prediker die een kleine aanhang verwierf met zijn preken en gebedsgenezingen. Na zijn dood werd Jezus echter het onderwerp van een van de meest opmerkelijke brandingcampagnes  uit de geschiedenis. Deze tamelijk onbekende provinciaalse goeroe die tijdens zijn korte carrière maar een handvol discipelen had verzameld en was terechtgesteld als een ordinaire crimineel werd na zijn dood neergezet als de incarnatie van de kosmische god die het universum had geschapen. Hoewel er geen portretten van Jezus zijn overgeleverd en hoewel de Bijbel nooit heeft overgeleverd hoe hij eruitzag, behoren verzonnen weergaven van hem tot de meest herkenbare iconen ter wereld." (p.55)

"...maar mensen laten geloven dat Jezus een god was in plaats van gewoon een inspirerende rabijn." (p.60)

"Het is ook verplichte kost voor iedereen die wil begrijpen waarom de Joden, die twee millennia lang een van de meest pacifistische groepen uit de geschiedenis waren geweest, een van de meest geduchte legers ter wereld opzetten." (p.75)

"Het Jodendom heeft het Nieuwe Testament daarentegen nooit aangenomen en als Joden het over "de Bijbel" hebben, bedoelen ze alleen het Oude Testament, dat wordt aangevuld door de Misjna en de Talmoed. Interessant genoeg heeft het Hebreeuws nog steeds geen woord voor het christelijke heilige boek dat zowel het Oude als het Nieuwe Testament omvat. In Joodse ogen zijn dit twee boeken die totaal geen verband met elkaar hebben en er is simpelweg niet één boek dat beide boeken omvat, hoewel  het waarschijnlijk het meest voorkomende boek ter wereld s." (p.121)

"Vooruitlopend op huidige sterke mannen als Poetin kroonde Augustus zichzelf niet tot koning en bleef hij doen alsof Rome nog steeds een republiek was. De Senaat en de volksvergadering bleven bijeenkomen en de burgers mochten nog steeds elk jaar consuls en tribunen kiezen, maar die instanties en functies hadden geen echte macht meer." (p.178)

MICHIEL VOS Vos in de VS"

 

"De tijd dat het land (Verenigde Staten) nog begrijpelijk en beeldschoon was en niet verpest door eindeloze highways en freeways met hun eeuwige line-up van bedroevende fastfoodketens en suburbs. Beau zag het stoffige Texas met z'n klassieke ranches als een Amerika waar we allemaal zo nu en dan naar op zoek zijn maar dat nauwelijks nog bestaat" (p.155)

De media stelden volgens Palin veel te weinig vragen over Barack Hussein Obama's duistere moslimachtergrond. De media hadden van tevoren al beslist wie er moest winnen. 

Palin was de underdog, de gewone huisvrouw, de moeder : jij en ik werden worden allemaal belachelijk gemaakt door de elitaire media." (p.188)

"Op dagen als deze voel ik de onderhuidse angst in dit land, voor kosmopolitisme, internationale cultuur en ook immigratie. Kortom de angst bij veel Amerikanen dat ze hun eigen land verliezen. 
Trump maakt links elitair Amerika knettergek." (p.222, 223)
"Het is tenslotte in 2014 dat de Franse econoom, Piketty naar Amerika komt . Hij legt met een voorspelbaar dik Frans accent uit dat inkomen uit kapitaal meer oplevert dan inkomen uit werk en dat het tot een groeiende ongelijkheid leidt" (p.294)
"Thank You in het Amerikaans betekent : en nu oprotten !" (p.326)

DE AMERIKAANSE BURGEROORLOG IN DE FILM "GONE WITH THE WIND" :
Het idee van mierzoete nostalgie naar de good old days van de deftige samenleving in het Zuiden van voor de burgeroorlog is soms voelbaar : de Zuidelijke staten hadden volgens deze nostalgische blik op de geschiedenis het recht zich af te scheiden van het Noorden en met slavernij had het helemaal niets te maken". (p.339)

HANS KUNG "Het Christendom"

 

"De verering van Maria heeft zich voor het eerst in het hellenistisch-Byzantijnse paradigma ontwikkeld. 

In het oosten bestond een eeuwenoude traditie rondom Klein-Aziatische moedergodheden, in de vorm van een cultus van de altijddurende maagd, de Godsmoeder en verheven koningin van de hemel. 

Want alleen een concilie in het oosten kon op het idee komen om de kerk te verplichten tot het geloof in Maria als Godbarende. 

Bedoeld wordt het concilie van Efeze van 431. Alleen in het oosten, in Efeze, was het mogelijk geweest om een dergelijke Mariologie te introduceren. 

Het gebeurde in een stad waar het volk oorspronkelijk de Grote Moeder, oorspronkelijk de maagdelijke godin Artemis had vereerd en Maria dus enthousiast werd ontvangen als surrogaatgodin. 

Dit spreken van een moeder van God is medeverantwoordelijk voor dat Joden zoals tevoren wantrouwig staan tegenover het christendom en veel moslims de christelijke triniteit tot op heden misverstaan als een trias van God (vader), Maria (moeder) en Jezus (kind). 0

.JENNY ERPENBECK, Kairos

"Coca -Cola wird, hat sie gesehen, jetzt auch im Bahnhof Friedrichstrasse verkauft,
Coca-Cola auch in Pankow in dem kleinen Lebensmittelladen, in dem sie immer einkaufen geht, nicht anders als in New York oder München. 

Coca-Cola hat erreicht, was die marxistische Philosophie nicht erreicht hat, sie hat die Proletarier aller Länder unter ihrem Zeichen vereint" (p.347)
 

FELIX BOHR

 

"Bekannt ist, dass er die Wilhelmstrasse 92 zu einem Gedenkort machen will,dort stand das Reichskanzlerpalais, in dem 1884/1885 die berüchtigte "Kongokonferenz" stattfand. Kanzler Otto von Bismarck hatte 1884 ausländische Politiker nach Berlin eingeladen. Im Reichskanzlerpalais wurden die Grundlagen für die Aufteilung Afrikas gelegt. Bislang gibt ess in der Hauptsstadt keinen Gedenkort für den Kolonialismus. Ebenso wenig in Köln, Hamburg oder Bremen die besonders stark in den Kolonialismus und seine Verbrechen verstrickt waren". 

ILJA LEONARD PFEIJFFER, Alcibiades, uitg.de arbeiderspers, 2026

 GESPREK TUSSEN DE PERS TISSAPHERNES EN DE ATHENER TISSAPHERNES  :

"Juist, zei Tissaphernes. En met een democratie gaat het net zo. Als het staatsbestuur in handen is van het volk, beginnen zich facties te vormen die hun aandacht en energie meer richten op de bestrijding van rivaliserende facties dan op het algemene belang. Voor je het weet, wordt de democratie door haar interne verdeeldheid dermate inefficiënt en kortzichtig dat het volk zich van zijn eigen democratische instituties begint af te keren en de roep om een sterk leider steeds luider klinkt." (p.397)

Alkibiades : "De gedachte achter een democratie is het feit dat de macht door allen wordt gedeeld een garantie vormt tegen de mogelijkheid dat één individu alle macht naar zich toetrekt". (p.399)

Alkibiades : "De scheiding der machten die fundamenteel is voor het functioneren van een democratie, is in de praktijk een fictie. Het algemeen belang en langetermijnvisies met betrekking tot de toekomst van de staat gaan teloor in een kakafonie van deelbelangen, totdat het volk zich niet meer in zichzelf herkent en de mensen zich niet meer vertegenwoordigd voelen door politici die naar hun gejuich en applaus hongeren en de aanstelling van een autocraat, die orde op zaken stelt, een steeds noodzakelijker remedie begint te lijken" (p.400)

Tissaphernes : "Wil jij tiran van Athene worden ? vroeg hij mij opeens...

Alkibiades : "En jij vroeg ik. Wil jij koning van Perzië worden ?" (p.401)

Commentaar : Dit gebruik van het begrip "Scheiding der machten" is in dit boek een anachronisme. 

"Scheiding der machten" duikt pas op in de 17de en 18de eeuw in de geschriften van Locke en Montesquieu.

De wetgevende macht in Athene, 400 v. C : de volksvergadering of ecclesia met als voorbereidend orgaan, de BOULE.

De uitvoerende macht in Athene : Pericles, in feite een dictator.

De rechterlijke macht in Athene : de areopaag. 

Begrippen als ecclesia, boule en areopaag komen in dit, overigens magistraal werk, niet voor. 

MARK SCHAEVERS "De Levens van Claus", De Bezige Bij, 2024

"Ga naar Rome ! ...Ronduit enthousiast was Claus over de Italiaanse keuken...Nog een meevaller : voor 

een cinefiel was het aanbod van de Romeinse bioscopen overdonderend. ...

Maar verder viel het culturele aanbod in deze clericalenstad tegen. 

Boeken moest je hier zoeken tussen schrijfpapier en breipatronen, galerijen met moderne kunst waren er nauwelijks. 

Daar stond wel iets tegenover : Titiaan, Rafaël, Cranach - de oude meesters in de musea. 

Claus' grote ontdekking was Cranach's "Venus met Cupido als honingdief" in de Galleria Borghese, een doek zo mooi, schreef hij aan Raveel, dat het je hart met een rubberhand vastgrijpt. 

Venus, geheel naakt op een rode fluwelen hoed na, wordt op dit schilderij vergezeld door haar zoon Cupido. 

Nog vaak zou Claus naar dit schilderij verwijzen. 

Hij herkende zich in de afgebeelde Cupido, een mollig cherubijntje dat wat beteuterd kijkt, omdat het wordt gestoken door de bijen waaraan het een honingraat ontstolen had. 

Het antwoord van Venus op die beteuterde blik is door de Griekse dichter Theocritus opgeschreven : 

Cupido mag niet vergeten dat hij met zijn pijlen ook anderen pijn doet, geen lust zonder last.

Ook de schoonheid van de eigentijdse romeinse vrouwen ontging Claus niet..." (p.214, 215)
 

THOMAS MANN "De Buddenbrooks"

 

ARIANISME BIJ THOMAS MANN :

"Een andere keer stond Tony met de keukenmeid Stina in huishoudelijk gesprek in de hall, toen dominee Mathias uit Canstatt, die weer eens voor een paar dagen in het huis verbleef, van een wandeling terug kwam  en aan de tochtdeur belde. Met boers schommelende passen ging Trine opendoen, en de dominee, met de bedoeling een minzaam woord tot haar te richten en haar een beetje op de proef te stellen, vroeg vriendelijk : "Hou je van de Heer ? Misschien was hij van plan haar een fooi te geven als zij haar trouw aan haar Verlosser zou belijden. "Tja, dominee..."zei Trine aarzelend, blozend en met grote ogen. "Welke bedoelt U ? De ouwe of de jonge ?"

Madame Grünlich verzuimde niet deze geschiedenis met luide stem aan tafel te verhalen, zodat zelfs de consulsvrouw in haar proestende Krögeriaanse lachen uitbarstte.

De consul echter  keek ernstig en verontwaardigd op zijn bord neer.

"Een misverstand...." zei dominee Mathias helemaal in de war. (p.209)

FRITS VAN OOSTROM "de Reynaert"

 

"Nooit horen we vaste uitdrukkingen als domme vos, slome vos, oenige vos of wat dies meer zij. Slimme vos is vrijwel pleonasme. "Oranje is een vos" zie in 1564 een Utrechtse geestelijke over Willem de Zwijger. Dat was niet als compliment bedoeld. Een vos is ondoorgrondelijk, onbetrouwbaar en hoogbegaafd in streken". (p.9)

Aan dit fragment uit het boek van professor Van Oostrom kan worden toegevoegd dat niemand minder dan Jezus de toenmalige Joodse koning Herodes Antipas met een gelijkaardig scheldwoord bedacht. 

Zie Lucas 13, vers 31, 32 : "Op dat ogenblik kwamen enkele farizeeën naar hem toe. Gaat u maar liever hiervandaan, zeiden ze, want Herodes wil u doden. Hij zei tegen hen : Ga het die vos maar vertellen : vandaag en morgen drijf ik demonen uit en verricht ik genezingen..."

ILJA LEONARD PFEIJFFER " Alkibiades"

 

"Als een man niet in staat is kinderen bij zijn echtgenote te verwekken, is het voor hen (de Spartanen) logisch dat een andere man de honneurs waarneemt. Zelfs als een echtgenoot daartoe wel in staat is, vinden ze het niet merkwaardig en zelfs lovenswaardig  als zijn vrouw ook nog andere kinderen probeert te krijgen van een andere, jongere man. Ze beschouwen het als een vorm van egoïsme als vrouwen of mannen  hun reproductieve kwaliteiten voor slechts één persoon reserveren. Zulk hysterisch monogaam gedrag is in hun ogen zelfs schadelijk voor het collectieve belang, dat immers gediend is met zoveel mogelijk gezond en sterk nageslacht. Staat er dan geen straf op overspel, vroeg ik. (p.304)

 

OLAF VAN NIMWEGEN " WILLEM V De laatste stadhouder van Nederland 1748-1806"

 

"Toen kort daarna Jozef II onder Franse druk inbond en de Staten-Generaal de rol van Frankrijk als beschermheer van de Republiek erkenden door akkoord te gaan met een defensieve alliantie, leken de patriotten de situatie volledig meester te zullen worden. Tegen betaling van een afkoopsom van 10 miljoen gulden, voor de helft op te brengen door de Republiek en de andere helft door Frankrijk, het permanente vertrek van het Nederlandse garnizoen uit de Barrièrestad Namen en de overdracht  aan Oostenrijk van de Scheldeforten Lillo en Liefkenshoek, zag de keizer af van zijn twee belangrijkste eisen : de opening van de Schelde en de overdracht van Maastricht. Het Frans-Nederlandse bondgenootschap dat een dag na de tekening van de Vrede van Fontainebleau ( 9 november 1785) tot stand kwam, legde de twee contractanten de verplichting op om elkaar militair bij te staan als een van beide werd aangevallen." (p.302, 303)

BERNARD COTTRET " Histoire de la Réforme protestante"

"Chers Messieurs, chers prêtres, chers papistes, abandonnez la messe; votre célébration de la messe n'est pas juste, vous péchez en le faisant et vous irritez Dieu. Mais : les représentations figuratives, que souhaitent abolir les iconoclastes, gardent un intérêt pédagogique évident". (p.89)

"Cet homme, Luther, qui fit de la liberté un si énergique usage, a ressuscité la théorie augustinienne de l'anéantissement de la liberté, il a immolé le libre arbitre à la grâce..." (p.101)

"Le Christ est pour Calvin un Réformateur de la religion juive et non son abrogateur. Le Christ, loin d'avoir apporté une Loi nouvelle, a été un très bon expositeur de l'enseignement de Moïse. Au lieu d'ajouter à la Loi, il l'a restituée en son entier". (p.281)

Thèse 86 de Luther : 

"Pourquoi le pape, dont les richesses sont aujourd'hui plus importantes que celles des Crassus, ne construit-il pas la seule basilique Saint-Pierre avec ses propres deniers plutôt qu'avec ceux des pauvres fidèles ?" (p.414)

 

INGER KUIN "Diogenes"

 

"De overeenkomsten tussen Jezus' uitspraken en acties in de evangeliën met die van Diogenes hebben geleid  tot een levendig wetenschappelijk debat... Weer anderen denken dat Jezus wel degelijk beïnvloed is (direct of indirect) door het cynische gedachtengoed zoals dat in de eerste eeuw na Christus door volgelingen van Diogenes werd uitgedragen. Behalve de verwerping van rijkdom en comfort, het leiden van een zwervend bestaan en het streven naar interactie met mensen van alle rangen en standen, deelt de Jezus van de evangeliën ook Diogenes'minachting voor bestaande sociale normen en instituties. "Wie mij volgt, maar niet breekt met zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters, ja zelfs met zijn eigen leven, kan niet mijn leerling zijn, zegt Jezus in de evangeliën van Matteüs en Lucas. Iemand die zegt dat hij zich wel bij Jezus aan wil sluiten, maar eerst zijn vader moed moet begraven krijgt als antwoord "laat de doden hun doden begraven", wat in in het verlengde ligt van Diogenes' veronachtzaming van begrafenisrituelen. Jezus' antiautoritaire houding komt voornamelijk tot uiting in zijn verzet tegen andere joden, met name de farizeeën en hun regels en gebruiken..." (p.153, 154)